ئازادی بهبێ یهکسانی بههرهکێشییه، یهکسانیش بهبێ ئازادی کۆیلهتی
بۆ خوێندنەوە لەسەر هێڵ و کۆمپیوتەر و مۆبایل
داگرتن
بۆ چاپکردن
داگرتن
نامەیەكی كراوە بۆ ڕێكخستنە ئەناركیستییەكان و خەڵكی سەرتاسەری جیھان دەربارەی جامی جیھانی تۆپیپێ لە برازیل
بەر لەوەی كە جامی جیھانی (تۆپیپێ)ی ٢٠١٤ لە برازیل ئەنجامبدرێت، ناڕەزایەتیی بەرفراوان دژی سەریانھەڵداوە. دەوڵەتی ئەم وڵاتە بە سەرۆككۆماریی خاتوو (دیلما روسف) ئەو ناڕەزایەتییانەی سەركوتكرد. (ڕوسف) كە بەخۆی لە دەھەی حەفتای سەدەی رابوردوودا چریكێكی چەپڕەو بوو و دژی دیكتاتۆری سەربازیی تێدەكۆشا، ھەنووكە كە بەدەسەڵات گەییشتووە و فەرمانی بێچەندوچوونی بە ھێزەكانی بڕازیل داوە، كە ھەر جۆرە ناڕەزایەتییەك لە ماوەی بەرپاكردنی (جامی جیھانی)دا بەتوندی كپبكەنەوە.
لەم بارەوە شەش ڕێكخستنی ئەناركیستی برازیل نامەیەكی كراوەیان ئاراستەی ڕێكخستنە ئەناركیستییەكان و خەڵكی سەرتاسەری جیھان كردووە، كە لە خوارەوە دەقی نامەكە بۆ كوردزمانان وەرگێڕدراوە.
و. لە فارسییەوە: ھەژێن
٢ی جونی ٢٠١٤
فیفا بەرپاكردن و بەڕێوەبردنی جامی جیھانی (تۆپیپێ)ی ٢٠١٤ ڕاسپاردەی بڕازیل كردووە. لەم ساتانەدا كە ئەم نامەیە دەنووسرێت، ٢٥.٦ ملیارد ڕیال یەكسان بە ١١.٥ ملیارد دۆلار بۆ بەرپاكردنی ئەم خولەی جامی جیھانی خەرجكراوە. لە سەدا ھەشتا و سێ ( ٨٣%) ئەم بڕە پارەیە لە خەزێنەی گشتی و باجی ھاووڵاتیان دابینكراوە. ئەمە لە كاتێكدا كە لایەنیكەمی كرێ لە برازیل ٧٢٤ ڕیال یا ٣٢٥ دۆلارە و ئەگەری بەرزبوونەوەی نرخی تیكتێك بۆ ھەزار دۆلار ھەیە. كرێكارانی برازیل ھەزێنەی جامی جیھانییان دابینكردووە، بەڵام ناتوانن تێیدا بەشداریبكەن. لە ڕاپۆرتێكدا كە لەم دوایانەدا بڵاوبووەتەوە، نیشانیدەدات، كە (٧٥.٨%)ی خەڵكی برازیل دژی سەرمایەگوزارییكردنن لە جامی جیھانی (تۆپیپێ)دا.
یونیسكۆ ڕایگەیاند، كە لە برازیل ٣.٧ ملیۆن منداڵ لە فێرگە بێبەشن و ١٠% گەورەساڵان بە نەخوێندەواری گیرۆدەن. دەوڵەت بڕیاریداوە لە ماوەی بەرپاكردنی (جامی جیھانی)دا فێرگەكان پشووبدەن [دابخرێن]، ھەروەك ئەوەی كە لەم بوارەدا كەموكڕی بوونی نەبێت. ئێمە لە وڵاتێكدا دەژین، كە ٢٤٢٠٠٠ خێزان لە ئەلەكتریك [كارەبا] بێبەشن. لە وەھا وڵاتیكدایە بتی تۆپیپێ كە بە “دیاردەی” ڕوناڵدینۆ ناودەبرێت، لە بەرانبەر چاوەڕوانی خەڵكدا گوتی “بە نەخۆشخانە دروسكردن ناتوانرێت جامی جیھانیت ھەبێت” .
باری ئابووریی ھەنووكەی برازیل زۆر خراپە. ئەمە لە كاتێكدا كە برازیل دارای بەرزترین ڕادەی باجگیرییە، ٥٠% داھاتی ناپوختەی نێوخۆیی دەكرێتە ھەزێنەی دانەوەی قەرزە گشتییەكان، بەڵام نیوەی سامانە بەرھەمھاتووەكان دەچنە گیرفانی چەند بانكدارێكەوە. گەندەڵیی دەوڵەتی و بەڕێوەبەرایەتی خراپ، بەسەر سەرپایای بەرژەوەندییە گشتییەكاندا زاڵبووە.
پرسەكە تەنیا خەرجكردنی ھەزێنە سەرسوڕھێنەرەكان نین بۆ جامی جیھانی تۆپیپێ، زۆرێك لە مافە سڤیلییەكان لەپێناو ئەوەدا پێشێلكراون. ھەڵبەتە وەھا كەتوارێك شتێكی تازە نییە، چونكە برازیل دارای پۆلیسێكە كە بەوپەڕی ھێزەوە سەربازییە و چەندین جار نێوەندە نێودەولەتییەكانی وەك لێبوردنی نێونەتەوەیی و تەنانەت ڕێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان خوازیاری ھەڵوەشاندنەوەی (PM) یا پۆلیسی سەربازیی برازیل بوون.
دەوڵەت پۆلیسی سەربازیی بەرپرسكردووە، تاوەكو خەڵكی ھەژار كە لە دەوروبەری یاریگەكەدا دەژین، چواردەوریان بدەن. دەوڵەت بۆ ئەم پرسە یارمەتی لە ھێزی سەربازی وەرگرتووە. ھەڵبەتە ھێزەكانی پۆلیس و سوپا بۆ ئاساییشی خەڵكی نەھاتونەتە بوون، بەڵكو دەیانەوێت پارێزگاری لە گەشتیاران و تەماشاكەران بكەن. بۆ نموونە كۆمەڵەی وەرزشی “دا مارە” لە ئێستادا لەلایەن ٢٥٠٠ كەس لە ھێزەكانی پۆلیسی سەربازی و سوپا و ھێزی دەریاییەوە دەورەدراوە. فیفا و دەوڵەتی برازیل تەنانەت مافی نیشتەجێبوونی خەڵكیان پێشێلكردووە و ھەزاران خێزانیان لە (تەنەكەئاوا)كان دەرپەڕاندووە. ھەندێك لەو خێزانانە وەك Aldeia Maracanã دژی دەركردنیان بەرھەڵستیانكرد و بە توندوتیژی لە شوێنی ژیانیان دەرپەڕێنران.
ھەروەھا بۆ ئێمە كە لە چوارچێوەی دەوڵەتی “دێمۆكراتیك”دا دەژێن، سەرسوڕمێنەر نییە، كە سەربازان برژێنە پێگەیەكی لەباری دروستكردن لە دڵی ئامازۆندا (Belo Monte) و ناڕەزایەتی نیشتەجێییان دژی چێكردنی بەنداوێك تێكبشكێنن.*
لەبیرمانەچێت كە ١٢ كرێكار لەپێناو دروستكردن و ئامادەكردنی یاریگەكە لە كاتی خۆیدا گیانیان لەدەستدا. لەیادمانبێت كە فورومی سەرتاسەری بەرگرتن و ھەڵوەشاندنەوەی كری مندالان ڕایگەیاندووە، كە نیو ملیۆن كەس لە منداڵان لە داوی سێكسرۆشیدان. جامی جیھانی تۆپیپێ تەنیا چارەڕەشی زیاتر بۆ ئەم منداڵانە دەھێنێت.
زۆرێك لە ئێمە دەڕژێینە شەقامەكانەوە و لە دژی بار و دۆخی ھەنووكەیی ناڕەزایەتی دەردەبڕین، بەڵام دەوڵەت كە لە پشتیوانی ڕاگەیاندنە پانوپۆرەكان بەھرەمەندە، ھەوڵدەدات ئێمە بە تاوانبار نیشانبدات، تاوەكو بتوانێت زیاتر سەركوتگەریی بكات. ڕێكخستنە نادەوڵەتیی و ڕێكخراوە نێونەتەوەییەكان چەندین جار توندوتیژییەكانی دەوڵەتیان خستوونەتەڕوو، بەڵام تا ھەنووكە سەرەنجامێكی نەبووە.
دەوڵەت و دەزگە كارگێڕییە جۆروجۆرەكانی ھەرگیز وەڵام بە داخوازییەكانی خەڵك بۆ دابینكردنی تەندروستی، خوێندن و سەرپەنا و كار نادەنەوە. ئەوەی لەم زەمینانەدا ھەمانە، تەنیا بەرەنجامی تێكۆشانی یەكگرتووانەی خۆمانە.
تكایە نامەكەی ئێمە وەربگرن، زانیارییەكانی بە زۆرترین كەس بگەیێنن. كۆمەكمان بكەن، تاكو بە ھەموو جیھان نیشانبدەین، كە دەوڵەت و فیفا و پشتیوانانی جامی جیھانی، دەستیان لەنێو دەستی یەكدی ناوە، بۆ ئەوەی كەتواری ڕووداوەكان بشارنەوە.
ناوی ڕێكخستنەكان :
Fenikso Nigra
Boletim Operário
Liga Sindical Operária Camponesa
Danças das Idéias
Caos em Fluxo
Barricada Libertária
Nameyekî krawe bo rêkxistne enarkîstîyekan û xellkî sertaserî cîhan derbarey camî cîhanî topîpê le brazîl
Ber lewey ke camî cîhanî (topîpê)î 2014 le brazîl encambidrêt, narrezayetîy berifrawan djî seryanhelldawe. Dewlletî em wllate be serokkomarîy xatû (dîlma rusf) ew narrezayetîyaney serkutkird. (Rusf) ke bexoy le dehey heftay sedey raburdûda çrîkêkî çeprrew bû û djî dîktatorî serbazîy têdekoşa, henûke ke bedesellat geyîştuwe û fermanî bêçenduçûnî be hêzekanî brrazîl dawe, ke her core narrezayetîyek le mawey berpakirdnî (camî cîhanî)da betundî kipbkenewe.
Lem barewe şeş rêkxistinî enarkîstî brazîl nameyekî kraweyan arastey rêkxistne enarkîstîyekan û xellkî sertaserî cîhan kirduwe, ke le xwarewe deqî nameke bo kurdizmanan wergêrrdrawe.
w. le Farsîyewe: Hejên
2î Cunî 2014
Fîfa berpakirdin û berrêwebirdnî camî cîhanî (topîpê)î 2014 raspardey brrazîl kirduwe. Lem sataneda ke em nameye denûsrêt, 25.6 milyard ryal yeksan be 11.5 milyard dolar bo berpakirdnî em xuley camî cîhanî xercikrawe. Le seda heşta û sê ( 83%) em brre pareye le xezêney giştî û bacî hawullatyan dabînkrawe. Eme le katêkda ke layenîkemî krê le brazîl 724 ryal ya 325 dolare û egerî berzibûnewey nirxî tîktêk bo hezar dolar heye. Krêkaranî brazîl hezêney camî cîhanîyan dabînkirduwe, bellam natwanin têyda beşdarîbken. Le raportêkda ke lem dwayaneda bllawbuwetewe, nîşanîdedat, ke (75.8%)î xellkî brazîl djî sermayeguzarîykirdnin le camî cîhanî (topîpê)da.
Îwnîsko raygeyand, ke le brazîl 3.7 milyon mindall le fêrge bêbeşn û 10% gewresallan be nexwêndewarî gîroden. Dewllet birryarîdawe le mawey berpakirdnî (camî cîhanî)da fêrgekan pşûbden [dabxirên], herwek ewey ke lem bwareda kemukrrî bûnî nebêt. Ême le wllatêkda dejîn, ke 242000 xêzan le elektirîk [kareba] bêbeşn. Le weha wllatîkdaye btî topîpê ke be “dyardey” runalldîno nawdebrêt, le beranber çawerrwanî xellkda gutî “be nexoşxane druskirdin natwanrêt camî cîhanît hebêt” .
Barî abûrîy henûkey brazîl zor xrape. Eme le katêkda ke brazîl daray beriztrîn radey bacgîrîye, 50% dahatî napuxtey nêwxoyî dekrête hezêney danewey qerze giştîyekan, bellam nîwey samane berhemhatuwekan deçne gîrfanî çend bankdarêkewe. Gendellîy dewlletî û berrêweberayetî xrap, beser serpayay berjewendîye giştîyekanda zallbuwe.
Pirseke tenya xerckirdnî hezêne sersurrhênerekan nîn bo camî cîhanî topîpê, zorêk le mafe svîlîyekan lepênaw eweda pêşêlkrawn. Hellbete weha ketwarêk ştêkî taze nîye, çunke brazîl daray polîsêke ke bewperrî hêzewe serbazîye û çendîn car nêwende nêwdewletîyekanî wek lêburdinî nêwneteweyî û tenanet rêkixrawî netewe yekgirtuwekan xwazyarî hellweşandnewey (PiM) ya polîsî serbazîy brazîl bûn.
Dewllet polîsî serbazîy berpriskirduwe, taweku xellkî hejar ke le dewruberî yarîgekeda dejîn, çwardewryan bden. Dewllet bo em pirse yarmetî le hêzî serbazî wergirtuwe. Hellbete hêzekanî polîs û supa bo asayîşî xellkî nehatunete bûn, bellku deyanewêt parêzgarî le geştyaran û temaşakeran bken. Bo nmûne komelley werizşî “da mare” le êstada lelayen 2500 kes le hêzekanî polîsî serbazî û supa û hêzî deryayyewe dewredrawe. Fîfa û dewlletî brazîl tenanet mafî nîştecêbûnî xellkyan pêşêlkirduwe û hezaran xêzanyan le (tenekeawa)kan derperranduwe. Hendêk lew xêzanane wek Aldeia Maracanã djî derkirdinyan berhellistyankird û be tundutîjî le şwênî jyanyan derperrênran.
Herweha bo ême ke le çwarçêwey dewlletî “dêmokratîk”da dejên, sersurrmêner nîye, ke serbazan birjêne pêgeyekî lebarî drustkirdin le dllî amazonda (Belo Monte) û narrezayetî nîştecêyyan djî çêkirdnî bendawêk têkbişkênin.*
Lebîrmaneçêt ke 12 krêkar lepênaw drustkirdin û amadekirdnî yarîgeke le katî xoyda gyanyan ledestda. Leyadmanbêt ke furumî sertaserî bergirtin û hellweşandnewey krî mindalan raygeyanduwe, ke nîw milyon kes le mindallan le dawî sêkisroşîdan. Camî cîhanî topîpê tenya çarerreşî zyatir bo em mindallane dehênêt.
Zorêk le ême derrjêyne şeqamekanewe û le djî bar û doxî henûkeyî narrezayetî derdebrrîn, bellam dewllet ke le piştîwanî rageyandne panuporekan behremende, hewilldedat ême be tawanbar nîşanbdat, taweku bitwanêt zyatir serkutgerîy bkat. Rêkxistne nadewlletîy û rêkixrawe nêwneteweyyekan çendîn car tundutîjîyekanî dewlletyan xistûneterrû, bellam ta henûke serencamêkî nebuwe.
Dewllet û dezge kargêrrîye corucorekanî hergîz wellam be daxwazîyekanî xellk bo dabînkirdnî tendrustî, xwêndin û serpena û kar nadenewe. Ewey lem zemînaneda hemane, tenya berencamî têkoşanî yekgirtuwaney xomane.
Tkaye namekey ême werbigrin, zanyarîyekanî be zortirîn kes bgeyênin. Komekman bken, taku be hemû cîhan nîşanbdeyn, ke dewllet û fîfa û piştîwananî camî cîhanî, destyan lenêw destî yekdî nawe, bo ewey ketwarî rûdawekan bşarnewe.
Nawî rêkxistnekan :
Fenikso Nigra
Boletim Operário
Liga Sindical Operária Camponesa
Danças das Idéias
Caos em Fluxo
Barricada Libertária
https://www.facebook.com/download/633843046689984/K%29%20imaginary%20dialog-print-version.pdf.
Click to access K%29%20Berew%20Anarkizm-%20Online%20Version.pdf
Click to access K%29%20berew%20Anarkizm%20-%20print%20version.pdf
Click to access K%29%20xebati%20rastewxo%20-%20Online%20Version.pdf
Click to access K%29%20xebati%20rastewxo%20-%20Online%20Version.pdf
Click to access K%29%20Anarkizm%20%26%20Anarkosendikalizm-%20Online%20Version.pdf
Click to access 16.%20K%29%20Enarkizm%20und%20Enarkosendikalizm-print%20version.pdf
نۆژهنكردنهوهی وەڵامهكان / ١٦
ئەگەر پێمانوابێت، وەڵامەكانی ئێمە تەواو و دوا دەركی مرۆڤایەتین، ئەوا خەریكین لە خۆمان بتێك سازدەكەین. ھەروەھا ئەگەر پێمانوابێت، ئەو سیستەمی ڕێكخستنەی كۆمەڵگە، كە ئێمە خەباتی بۆ دەكەین، دوایین چاوەڕوانی و گەشەیەكە، كە مرۆڤایەتی پێیدەگات، ئەوا دیسانەوە خەریكین پووچگەراییەكی دی لە تەپوتۆزی پۆوچگەراییەكانی دیكە، چێدەكەینەوە. سۆشیالیزم بەھەشتێك نییە لە ئاسمانەكانەوە دایگرین و لە پەڕاوی ئەفسانەكاندا بیدۆزینەوە و مۆدێرنیزەی بكەین، سۆشیالیزم خەونی مرۆڤی زیندووە و بە پراكتیكی شۆڕشگێڕانە كەتواریی دەبێتەوە و سەركەوتنیشی لە كولتووربوویندا دەبێت، بەبێ ئەوە، لە خەیاڵی گۆشەگیرانە و فەنتازی ئایدیالیستانە بەولاوەتر نابێت. هەژێن
بەشی شازدەهەم
تۆ دژی راپەڕینی خەڵکی ئازادی خوازی میسر و بڕیاری شۆڕشگێرانەی سوپای ئەو وڵاتەیت ئایا ئەمە لایەنگیری لە مانەوەی ئیخوانەکان نییە؟
پێش ئەوە وەڵام بەو گومانە یا ئەو تۆمەتە بێبنەمایە یا حەزۆکە ڕامیارییەی تۆ بدەمەوە، بەپێویستی دەزانم کەمێك بگەڕێمەوە دواوە و سەراپای ڕاپەڕینەکان بخوێنمەوە. بەگوێرەی ئەوەی کە لە ساڵی ٢٠٠٧ بەدواوە یەکێك بووم لە سەرنجدەران و چاودێرانی خەباتی کرێکاریی و ناڕەزایەتییەکانی وڵاتانی مەغریب، جەزائیر، تونس و میسر و جار جاريش پەیوەندیم لەتەك چالاکانی ئەو وڵاتانەدا هەبووە، بەر لەوەی کە ڕووداوی خۆسووتاندنی بێکار یا شمەکفرۆشێکی کەنار جادە ببێتە خاڵی تەقینەوەی جەماوەریی لە تونس و ببێتە هۆی ڕوخانی فەرمانداریی دیکتاتۆرییانەی چەند دەهەی ئەو وڵاتە، ڕۆژانە لەو وڵاتانەدا خۆپیشاندانی بێکاران بۆ دابیکردنی کار، خۆپیشاندان دژی ملهوڕیی ڕامیاران لە ناوچە و گەڕەکە هەژارنشینەکانی ئەو وڵاتانەدا ڕوویدەدا و لە پەرسەندندا بوو، هەروەها لە تونس یەکێتی دەرچووانی بێکاری زانکۆکان چالاك بوو و چالاکییەکانی فشارییان بۆ سەر یەکێتی سەرتاسەریی فەرمی کرێکارانی ئەو وڵاتە، کە پاشکۆی دەسەڵات بوو، دروستکردبوو. ئۆپۆزسیۆنی ڕامیار لە ئەوروپا خەریکی وڕێنەکردن بوو، کۆمونیستەکان سفری پاش کۆما بوون. تەنیا جیاوازییەك کە لە وڵاتی میسر هەبوو، قەدەخەبوونی ئیخوانەکان و کارکردنی ناڕاستەوخۆیان بوو لە بواری خزمەتکاریی کۆمەڵایەتییدا لەوانە خەستەخانەکان، کە باشترین خەستەخانەکان لەژێرەوە هی ئەوان بوون، لە بەرانبەردا زۆربەی پڕۆژە و کارخانەکان هی سوپای میسر بوون و پارتی فەرماندار پشکی گەورەی هەبوو، هەروەها هەر دوو وڵاتی تونس و میسر لەلایەن دەوڵەتانی ئەوروپا و ئەمەریکاوە پشتیوانی لۆجیستیکی سەربازیی و دراوی و تەنانەت هاریکاریی سیخوڕییان دەکرا. تەنانەت دەوڵەتی لیبیا کە قەزافی و پارتەکەی فەرمانداری بوون، بەپێچەوانەوەی پاگەندەی میدیکانەوە، هاریکارێکی گەورەی دەوڵەتانی ئۆروپا و ڕۆڵی پۆلیستی ئەوروپای دەبینی و گەورەترین زیندانی بۆ کۆچەران و پەنابەرانی ئەفریکا لە بیابانی ئەو وڵاتەدا دروستکردبوو. دەوڵەتی سوریە و بنەماڵەی ئەسەد باشترین پاسەوانی سنووری ئیسرائیل بوون.
کاتێك کە جەماوەر سەربەخۆ لە دەرەوەی پلان و ویستی ڕامیاران ڕاپەڕی، دەوڵەتانی زلهێز و دەوڵەتانی ئەوروپا تووشی شۆك بوون و دەسبەجێ کاردانەوەیان بۆ نیشاننەدرا و نەیانتوانی پاسەوانانی بەرژەوەندییەکانیان لەو وڵاتانەدا بپارێزن یا لەنێو ئۆپۆزسیۆنی ڕامیارییدا ئەڵتەرناتیڤیان بۆ بدۆزێتەوە. لەبەرئەوە ناچار بە ملدان بە کەتواری ڕووداوەکان بوون. بەڵام ئەمە زۆری نەیاخاند و لە ڕاپەڕینی جەماوەر لە مەغریب و ئوردن و سعودیە و یەمەن و بەحرەین’دا فریای خۆیان کەوتن و توانیان بە هاریکاریی دەوڵەتانی ناوچەکە دژەپلان ئامادەبکەن، بۆ نموونە لە بەحرەین بە لەشکرکێشیی سعودیە، لە لیبیا بە چەکدارکردنی ڕاپەڕینەکە و لە سوریە بە هاریکاریی دەوڵەتی تورکیە و سعودیە توانیان چەندین میلیشیای چەکدار لە گروپە ناسیونالیست و مەزهەبییەکان دروستبکەن و ڕاپەڕینی ناچەکدارانەی سەربەخۆی جەماوەریی بەرەو جەنگی نێوخۆیی و کوشتارێكی چەند ساڵە بەرن.
کاتێك کە لە تونس و میسر فریای پیادەکردنی پلانی میلیشیایییکردنی ڕاپەڕینەکە نەکەوتن، ناچار پەنایان بردە بەر پشتیوانی هێزە ئیسلامییەکان و بەدەسەڵاتگەیاندنیان لە ڕێگەی پاگەندەی میدیاییەوە بۆ ئەوەی هەنگاوی یەکەم بە بەدەسەڵاتگەییشتنی ئەوان بەرەی جەماوەر تێکبشکێنێت و هەنگاوی دووەم، لە سەرهەڵدانەوەی ناڕەزایەتییەکاندا بە ئاسانی بتوانرێت لەژێر ناوی جۆراوجۆر و کودەتای سەربازییدا دەستوپەیوەندەکانی خۆیان بهێننەوە سەرکار و جەنگی خۆیان لەتەك ئیسلامییەکان لەسەر دەسەڵات، بگۆڕن بە جەنگی کۆمەڵایەتیی نەبڕاوە لەنێوان بەرەی جەماوەر و جەماوەری ئیسلامییەکاندا. ئەمە پشتپەردەی ئەو ڕووداوانە بوو، کە لە وڵاتی تونس و میسر ڕوویدا، ئەوەی کە چەپەکانی کوردستان بەوپەڕیی لایەنگریرییەوە نازناوی “شۆڕش”یان لە کودەتای سەربازیی نا !
بەبۆچوونی من، ئەوەی ڕاپەڕینەکان بۆ تێکشکان و چۆن ئیخوانەکان و نەهزە بە هەڵبژرادنی پارلەمانی بەدەسەڵات گەییشتن و چۆن ڕاپەڕینی جەماوەریی لیبیا و سوریە گۆڕدرا بە جەنگێکی میلیشییایی نەبڕاوە و فرەڕەهەند، هەمووی پەیوەندی بە ئاستی خودهوشیاریی جەماوەرەی ناڕازییەوە هەبوو و هەیە. کاتێك کە جەماوەر هێشتا لەو خۆشباوەڕییەدایە، کە بە لابردنی (بن عەلی) و (موبارەك) و دانانی کەسێکی دیکە، ئیدی دیکتاتۆریی نامێنێت یا بە هەڵبژادنی پارتێکی دیکە لە جێی پارتە فەرماندارەکانی سی ساڵی ڕابوردوو، ئیدی پرس و گرفتە ئابووریی و کۆمەڵایەتییاکانیان چارەسەردەبن یا ئەگەر دەستەبژێرکی تێکنۆکرات سەروەربن، ئیدی کۆتایی بە ژێردەستەیی ئەوان دێت، بەدڵنیاییەوە گاڵتەجاریی پارلەمانی و کودتای سەربازیی دەبنە دیمەنی کۆتایی ڕاپەڕینەکان و سەرەنجام زیندانەکان ئاوەدان دەبنەوە و کوشتنی خۆنیشاندەران و لەسێدارەدانی بەرهەڵستکاران دەبنەوە بە ڕووداوی ڕۆتینی کۆمەڵگە. هەڵبەتە هەر لە سەرەتاوە ناهوشیاریی و خۆشباوەڕیی بە دەوڵەت و پارلەمان و ڕامیاران دیاربوو و ڕۆژ بە ڕۆژ لە تەشەنەکردن و جێگیربوون و تەنانەت مۆدیڵبووندا بوو، لەوانە بەرزکردنەوەی ئاڵای نەتەوەیی و دەوڵەت، کە بە بۆچوونی من کۆنەپەرسترین دیاردەی ئەو ڕاپەڕینانەبوو و ئەوەندەی کە ئەو دیاردەیە توانی خزمەت بە ناسیونالیزم و دەوڵەت و سەرمایەداریی بکات، لە شکستی ڕاپەڕینی گەورەی فەرنسە و (کۆمونەی پاریس)ەوە تا هەڵای سەرکەوتنی یەکجارەکی بلۆکی ناتۆ و بازارئازاد، سەرمایەداریی جیهانی بە هەموو دەزگە و نێوندە سیخوڕییەکانییەوە بە هەموو تەرخانکردنێكی ئابووریی و کایە ڕامیارییەکانییەوە نەیتوانیبوو وەها هێزێکی دژەشۆڕش لە خودی ڕاپەڕیوان و ناڕازییان پێکبهێنێت. تاکی ناڕازی لەو ڕاپەڕینانەدا لە ئامادەنەبوونی خودهوشیاریی شۆڕشگێڕانەدا لە بەرانبەر هەژموونی پاگەندەی دەوڵەتە عەرەبییەکان و هێزە ناسیونالیست و ئیسلامییەکاندا خۆی بە ناچار دەبینێت، ئاڵایەك بەرزبکاتەوە، کە تا ئەو ساتەش هەر لە سایەیدا سەرکوتکراوە و زیندانیکراوە لە سێدارەدراوە ! ئایا سەراپای مێژوو، گاڵتەجارییەکی خەمناکتر لەمەی بەرهەمهێناوە و بەخۆیەوە دیوە ؟
ئەمە کورتەی بۆچوونی منە لەمەڕ ئەو ڕاپەڕینانەی کە لە وڵاتانی عەرەبیدا ڕوویاندا و دیاردەی کۆنەپەرستانە و دژەشۆڕشانەی وەك بەرزکردنەوەی ئاڵای نەتەوەیی و دەوڵەت و گوتنەوەی “اللە اکبر”یان کردە مۆدێلی ڕاپەڕینە کۆپیکراوەکانی دیکە لە وڵاتانی دەوروبەر [هەروەك لە (سلێمانی)شدا (بەردەرکی سەرا) کرا بە مزگەوت] و ئەو مۆدێلە کۆنەپەرست و ناسیونالیستانەیە بە کۆمەکی میدیای دەوڵەتان جیهانگیرکرا و وەك دەبینین، لە وڵاتانی ئەوروپی و ئەمەریکای باکووریش وەها کۆنەپەرستییەك [بەرزکردنەوەی ئاڵای دەوڵەت-نەتەوە] کەوتە پەلوپۆهاویشتن. پێش ڕاپەڕینی وڵاتانی عەرەبی، لە ڕاپەڕینە جەماوەرییەکاندا ئاڵاکانی دەوڵەت دەسووتێندران، بەڵام لە کۆتایی ٢٠١٠ بەدواوە بەرزکردنەوەی ئاڵای سەرکوت و سەروەریی بۆرجوازیی ئەم پەیامەی بە گوێی بزووتنەوە کۆنەپەرست و زلهێزە جیهانخۆرەکاندا دەدا، کە ئامانجی زۆرینەی ڕاپەڕیوان لەنێوبردنی سەروەریی و هەڵوەشاندنەوەی سیستەمەکە نییە، بەڵکو گۆڕینی جەنەڕاڵێك بە تەکنۆکراتێك و گۆڕینی (حوسنی) بە (مورسی) و گۆڕینەوەی (مورسی) بە (حوسنی)یە بە کودەتا ! ئەمە بەرەنجامی خۆشباوەڕیی جەماوەری ناڕازی و ڕاپەڕیو و نەبوونی خودهوشیاریی شۆڕشگێڕانەیە، لەم بارەوە دەتوانین ئەو خۆشباوەڕیی و ڕەدووکەوتنی ڕامیاریی لە خۆپیشاندانەکانی پاش ١٧ی شوباتی هەرێمی کوردستان)یشدا بە ڕۆشنی ببینین !
بەبۆچوونی من، تاکو تاکی ژێردەست و ستەملێکراو، بە دەوڵەت و فەرمانداریی باش، بە پارتیی باش و سەرۆکی چاوەڕوانکراو، بە هاتنەدی ئازادی و یەکسانی و دادپەروەریی کۆمەڵایەتی لە سایەی سەروەریی چینایەتییدا خۆشباوەڕبێت، بەدڵنیاییەوە هەم بواری کایەی دەستەبژێریی کەسانی دەسەڵاتخواز و پایەخواز لەئارادادەبێت، هەم بواری خۆسەپاندن و قۆرخکردنی دەسەڵات لەلایەن پارتە ڕامیارییەکانەوە هەیە و هەم بواری دەستتێوەردان و سەرکەوتنی پلانەکانی زلهێزەکان مسۆگەردەبێت، هەم لەجیاتی سووتاندنی ئاڵای ستەمکاران، ئاڵای سەروەریی بۆرجوازیی بەدەستی خۆنیشاندەرانی ناهوشیار و خۆشباوەڕەوە دەشەکێتەوە.
تۆ زۆر سووکایەتی بە سیاسیەکان دەکەیت و دەتەوێت سیاسەت ناشیرین بکەیت ئایا سەبەبی ئەوە شکست و رابوردووی خۆت نیە ؟
خاتوونی بەڕێز، هەرچەندە لێرە و لەوێ هەوڵمداوە بەدرێژدادڕییەوە زۆر لەسەر ئەم بابەتە بوەستم و بڕۆم، بەڵام لەوە دەچێت، کە لە دەربڕینمدا ناوڕۆشنییەك هەبێت، کە بەڕێزتی بەو سەرەنجامە گەیاندبێت، کە من شکستخواردووی ئەو مەیدانەم و ڕابوردووم گرفتی تێدایە، یا لەوانەیە چاویلکە پارتییەکەت ڕوانگەی من ئاوا ناڕۆشن و لنگاوقوچ نیشانبدات. سەرباری ئەوەش لێرەدا هەوڵدەدەم وەڵام بە پرسیارەکەت بدەمەوە، هەرچەندە خوێنەری وریا و سەرنجدەر بەئاسانی دەتوانێت وەڵامی ئەم پرسیارەی تۆ لە بابەتەکانمدا بەدەستبهێنێت.
ڕامکردن – ڕامیاریی – ڕامیار، ئەمە هاوواتای کوردییەکەی واژەی “سیاسەت، سیاسي”ن وەك چاوگی فرمان و چەمك و وەك بکەر، کە ڕیشەیەکی فرەکۆنیان لە ژیانی مرۆڤایەتیدا بەگشتی هەیە و تەنانەت پێش زمانیش دەکەون. چونکە مرۆڤ پێش هەبوونی زمانێکی تەواو هەم ئاژەڵی ڕامکردووە و هەم بیرۆکەی ڕامکردنی پەرەپێداوە و هەم ڕامکار بووە.
بە بۆچوونی من، ئەگەر بە وردی و لە دەرەوەی شێواندنی چاویلکەی ڕامیارییەوە دیاردەکان بخوێنینەوە، ئەوا ڕامکردنی تاکەکان لە پەیوەندییە پارتییەکاندا درێژەی هەمان پرۆسێسی ڕامکردنە، کە مرۆڤ مانگا و مەڕ و بزن و گوێدێژ و مریشك و ..تد تێدا ڕامکردووە. بەواتایەکی دیکە ڕامیاریی-ڕامکردن بریتییە لە دەرهاویشتنی بوونەوەرێك لە شێوەی پەیوەندییە سروشتی و کۆمەڵایەتییەکانی و بارهێنانەوەی لەسەر شێوازێکی دیکە. مانگا پێش ڕامکردن بوونێکی ئازادی هەبووە و ژیانێکی سروشتییانەی هەبووە، شیرەکەی تەنیا بۆ بەچکەکانی بووە، لەتەك هاوجۆرەکانیدا لە پەیوەندییەکی ئازاد و هارمۆنیدا ژیاوە، هەروەك مرۆڤی دەرەوەی شارستانی لە پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکانیدا ئازادبووە و چاوەڕوانیی و کار و فەرمانی لە چوارچێوەی ڕێکەوتنی کۆمەڵایەتییدا لەتەك هاوجۆرەکانی ڕێکخراوە. بەڵام کاتێك کە مرۆڤ ئاژەڵەکان ڕامدەکات، ئیدی کاتی خواردن و چوونەدەر و گەڕانەوە و شوێنی خەوتنی مانگا، خاوەنەکەی دیاریدەکات، هەروەك چۆن ئەندامی پارتێك، پارتەکەی و لێپرسراوە زنجیرەییە پلە بە پلەکانی بۆی دیاریدەکەن، چی بڵێت و چی بکات و چی نەکات و سنوورەکانی چالاکی و ئازادییەکانی چەندە فراوانن، هەروەك چۆن دەوڵەت و ڕامیاران ماوەی کار و بڕی خواردن و جۆری خواردن و سنووری چالاکی و هاتووچۆ و پانتایی ژیانی کەسیی و خێزانی ژێردەستانی کۆمەڵگە [پڕۆلیتێرەکان] دیاردەکەن. ئایا هیچ جیاوازی لەنێوان ڕامکراوی ئەندامی پارتێك و هاووڵاتییەکی دەوڵەتی هاوچەرخ لە سنوورەکانی ڕامیارییدا و ئاژەڵێکی ڕامکراو هەیە ؟
ئایا لە کەتواری ژیانماندا ڕامیاریی واتایەك و بوونێکی دیکەی هەیە ؟ هەڵبەتە مەبەستم لە ڕامیاریی سەراپای کردارەکە و چەمکەکەیە، نەك تەنیا پارتێك و ئاراستەیەك و شێوازێکی دیاریکراو لە ڕامیاریی/ڕامکردن. من دەزانم هەم لە شێواز و هەم لە ڕەفتار و هەم لە ڕادەی بەهرەبردن لە ڕامکردنی ئاژەلاندا لە ڕامکارێکەوە بۆ ڕامکارێکی دیکە جیاوازی هەیە، بەڵام ئایا ئەو جیاوازییە ڕواڵەتییانە هیچ لە کڕۆکی ئاراستە و ئامانجی ڕامیاریی دەگۆڕن؛ بەواتایەکی دیکە هیچ لە دەستەمۆکردن و سنووردارکردنی ژیان و حەزی ئاژەڵان دەگۆڕێت ؟
گرفتی من لێرەوەیە، کە ڕامیاریی تەنیا بە لەنێوبردنی پەیوەندییە سروشتیی و کۆمەڵایەتییەکان دەتوانێت لە کایەی کولتووریدا جگەی خۆی بکاتەوە. بەواتایەکی دیکە تەنیا بە گۆڕینی مرۆڤ لە بوونەوەرێکی خودهوشیاری کۆمەڵایەتیی هاودەرد و هەرەوەزەوە، بۆ بوونەوەرێکی ناهوشیاری، چاوچنۆکی و ناکۆك و دەستەمۆ و ملکەچی سەروەران [پارت، دەوڵەت و پێکهاتە قووچکەییەکانی دیکە]، ڕامکردنەکە مەیسەردەبێت. ئایا بێجگە لەمە، ڕامیاریی هیچ شتێکی دیکەی ئەنجامداوە ؟
باشە با ئاوای دابنێێن، کە من شکستخواردووی مەیدانی ڕامیارییم و لە ڕابوردوومدا گرفتم هەیە. ئایا شکشت بۆ خۆی مامانی هەموو داهێنان و هانابردن بۆ شێوازانێکی نوێ نەبووە؟ ئایا هیچ سەرکەوتنێکی مرۆڤ بەبێ کۆمەڵێك شکست سەریهەڵداوە یا هیچ تیئۆریییەك بەبێ خوێندنەوە و تێگەییشتن لە هۆکاری شکستەکان و هەڵسەنگاندنی ئەزموونگیرییەکان سەریهەڵداوە؟ لەسەر ئەم بنەمایە کەواتە ئەگەر ئەو گومانەی تۆش دروستبێت، ئەوا ناتوانێت سەلمێنەری دروستیی و ئاوەزگیریی و ڕەوایەتی ڕامکردنی ئاژەڵان و مرۆڤەکانی دیکەبێت ! بەڵام وێڕای نادروستی گومانەکەی تۆ لە هاندەرەوەکانی من بۆ دژایەتی ڕامیارییکردن و ڕامیاریی، بە پێویستی دەزانم ئەوە بدرکێنم، کە من لە کۆمەڵگەی هاوچەرخدا دوو گرفتم هەن [گرفت لە ڕوانگەی کەسانی وەك تۆوە]، کە بۆم هەرگیز چارەسەرناکردرێن؛ یەکەم نە دەتوانم کەس ڕامبکەم و نە دەشتوانم مل بە ڕامیاریی کەسانی دیکە بدەم. دووەم نە بەئاسانی دەتوانم مل بە کرێگرتەیی بۆ کەسانی دیکە بدەم، نە دەشتوانم بۆ مسۆگەرکردنی مشەخۆریی خۆم، کەسانی دیکە بەکرێبگرم، بە واتایەکی دیکە نە دەتوانم بەئاسانی کرێکاری کەسانی دیکە بم، نەدەشتوانم خاوەنکاری کەسی دیکە بم [بەو جۆرەی کە ئەندامانی نێوەندی پارتە کۆمونیستەکان لە پیتزەری و ڕیستورانتەکانیاندا کرێکاران و لەنێو ئەوانیشدا هاوپارتییە پاشڕەوەکانی خۆیان بەکرێدەگرن]. هەڵبەتە نەتوانینەکانم لەوەوە نین، کە دەسەپاچەبم، بەڵکو لەو بارەوە تواناییەکی لە ڕادەبەدەری لێهاتوویی و شارەزایی و هۆشیم هەیە، بەڵام تەنیا شتێك کە ڕێگرییم لێدەکات دەرك و ویژدانمە، ئازادبوونمە لە کایە ڕامیارییەکان، دیتنی ژیان و کۆمەڵگەیە لە دەرەوەی چاویلکە ڕامیارییەکان، کە هەردەم ژیان و پەیوەندییەکان ئاوا نیشاندەدەن، کە ئاراستەکەرانیان دەخوازن. ڕێك تەواو بەپێچەوانەی گرفتی هەرە سەرەکی تاکی دەستەمۆی پارتیی و دەوڵەتەوە، تاکی گیرۆدەی دەمارگیریی مەزهەبیی و نەتەوەیی و ئایدیۆلۆجی و خودسێنتەرەوە [خودسێنتەریی بەواتای تاکایەتی (سەربەخۆیی ئیندیڤیدوالیستی) نا، بەڵکو بەواتای خێزان-سێنتریست، ئێتنۆ-سێنتریست، پارت-سێنتریست، دەوڵەت-سێنتریست .. تد]، کە هاوجۆری خۆی دەکوژێت، دەچەوسێنێتەوە، برسیدەکات، زیندانیدەکات، فریودەدات، دەکڕێت، دەفرۆشێت، دەخوات، ..تد
لە تێڕوانینی ناڕامیارانەی مندا، ڕامیاریی واتە هونەری لەخشتەبردن، هونەری دەسەڵاتداریی، هونەری پاوانگەریی و هونەری مشەخۆریی، وەها هونەرێك تەنیا لە بوونێکی ناکۆمەڵایەتییدا توانای تەشەکردن و سەرتاپاگیربوونی هەیە، تەنیا بە هەڵوەشاندنەوەی پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان، تەنیا بە هەڵوەشاندنەوەی ڕێکەوتنە کۆمەڵایەتییەکان، ڕامیاریی تەنیا بە دروستکردنی جەنگی فرەڕەهەندی کۆمەڵایەتیی نەبڕاوەی دەروونی لە تاکی دەستەمۆدا، توانای جێکەوتەبوون و بەکولتووربیوونی هەیە؛ کە ڕامیاران بەناوی خواستی هێزی ئاسمانییەوە، بەناوی نەتەوە و پێکهاتەی ناسروشتی دیکەوە بەگژی یەکدیماندا دەدەن، تاوەکو سەروەریی خۆیان مسۆگەر بکەن. ئەمە ڕامیارییە، ئەمە ئەو شانازییەیە کە دەسەڵاتخوازە بەناو سۆشیالیستەکان هەردەم لەسەر بەدەستهێنانی پاشقول لە هاوسەنگەرانیان دەگرن و ملیاندەشکێنن !
لەم بارەوە دەتوانین لەخۆمان بپرسین؛ ئایا پێش سەرهەڵدانی پارتایەتی و ئایدیۆلۆجیای ڕامیاریی، ئاسوودەیی و ئاڕامی و تەبایی و هاریکاریی و هاوسۆزی و هاودەردی و هاوخەمی و هاوپشتیی نێوان مرۆڤەکان و کۆمەڵگەکان و یەکگرتوویی خەباتی ژێردەستان [ثرۆلیتێرەکان] هەبووە و بەهێز بووە یا پاش سەرهەڵدانی پارتایەتی و یاسا و سیستەمە ڕامیارییەکان؟
هەڵبەتە نەگوتراو نەمێنێتەوە، منیش وەك هەر کەسێکی دیکە، ڕۆژگارێك لە خۆشباوەڕیی و ناهوشیارییمدا [نەبوون و ئامادەنەبوونی خودهوشیاریی] لە داوی ڕامیارییدا دەستەمۆبووم و خۆشترین و بەنرخترین و کاراترین ساتەکانی ژیانم لەو پێناوە پووچەدا بەفێڕۆداون و کەسانی دەسەڵاتخواز و مشەخۆڕ و هەلپەرستم لە سەرووی خۆمەوە سەروەرکردوون. وەها ڕەوتێك، وەها سەردەمێك لەبەردەم زۆرێکماندا ئەگەری هەبووە و هەیە، بەڵام بە ئەزموونگیریی لە ڕووداوەکان و بەرەنجامەکان، بەئاسانی دەتوانین لە داو و تەلیسمی خۆشباوەڕیی بە ڕامیاریی و دەبەنگیی شانازیکردن بە ڕامیارییبوونەوە، خۆمان ڕابپسێنین و ببینەوە بە خودە ئازادەکەی ناخی خۆمان. وەها ڕوودانێك لێبڕاویی و بڕوابەخۆبوون و سەربەخۆیی بیرکردنەوەی گەرەکە و کاتێك کە بەو ئاستە یا بەو پلەیە لە خودهوشیاریی بگەین، ئیدی ئەستەمە بچینە ژێر باری سەروەریی کەسانی دیکە و هەروەها لەوەش ئەستەمتر ئەوەیە، کە ببینە سەروەری کەسانی دیکە !
تۆ سەر بە کام باڵی ئەنارشیسمی و بۆچی ئەوەیانت هەڵبژاردووە ؟
وابزانم کەم تا زۆر لێرە و لەوێ ڕۆشناییم خستووەتە سەر ئەم بابەتە، سەرباری ئەوەش وەك ڕێزگرتنێك لە داخوازیی و چاوەڕوانیی بەڕێزت، هەوڵدەدەم بەکورتی جارێکی دیکە، وەڵام بەم پرسە ئاڵۆزە بدەمەوە. هەڵبەتە ئاڵۆز لەبەرئەوە نا، کە وەڵامدانەوەی سەختبێت، نەخێر بەڵکو لەبەرئەوەی کە یەکەم ئەنارکیزم لە هەرێمەکەی ئێمەدا [خۆرهەڵات بەگشتی و خۆرهەڵاتی ناوین و کوردستان بەتایبەتی] وەك هزر ناسراو نییە [هەڵبەتە تەنیا وەك هزر، نەك وەك شێوەی ژیان، چونکە لە ژیانی هەر کۆمەڵگەیەکی خۆرهەڵاتییدا بەجۆرێك لە جۆرەکان پێکەوەژیان و هەرەوەزیی کۆمەڵایەتیی / ئەنارکیزم بوونی هەبووە و هێشتاکەش ئامادەیە، لەو بارەوە خوێندنەوەی پەرتووکی ( لە جاکارتا تا یۆهانسبورگ: ئەنارکیزم لە سەرتاسەری جێهاندا / نووسینی Sebastian Kalicha, Gabriel Kuhn )دەتوانێت ڕۆشنگەربێت]. دووەم، لەبەرئەوەی کە لە ناوچەکەی ئێمەدا هزری سۆشیالیستی تەنیا لە چوارجێوەی ئایدیۆلۆجیای مارکسیستیدا ناسێنراوە، بواری ناسینی ئەنارکیزم وەك (سەنتێز) نەبووە و بەداخەوە هەر ڕەخنەگرێك کە لەبارەیەوە دوابێت، بەبێ پێشداوەریییە ئایدیۆلۆجییەکان نەیتوانیووە دەستبەکاربێت. هەروەها یەکانگیریی دژایەتی دەسەڵات و ئایین و ئایدیۆلۆجیا بەرانبەر بە بیرۆکەکانی ئازادیخوازیی / ئەنارکیزم و لەو نێوەشدا شێواندن و ئاوەژووکارییەکانی چەپ بە هەموو باڵەکانییەوە، توانیویانە بەربەستێك، ئەگەرچی کاتییش بێت، لەنێوان بڵاوبوونەوەی ئەنارکیزم وەك هزر و سەنتێزێك و ناڕازییانی ئازادیخوازدا دروستبکەن. هەڵبەتە بەپێچەوانەی ئەوەی کاتێك ئەو سۆشیالیستخوازانەی، کە ئەنارکیزم وەك ئاژاوەچییەتی و بێسەرەوبەرەیی و دوژمنی کرێکاران دەناسێنن، لە کاتی پێناسەکردن و لێدوان لەبارەی سۆشیالیزم و بیرۆکەکانیان لەبارەی کۆمەڵگەی سۆشیالیستییەوە، هەمان وێنای ئەنارکیستی بۆ کۆمەڵگەی خوازراو دەکەن و ئەگەر دەربڕینەکانیان لە پیرۆزکردنە ئایدیۆلۆجییەکان ڕووتبکەینەوە، ئەوا هەمان خەونی ئەنارکسیتییان هەیە. ئەمە ئەو دژوارییەیە، کە بۆ وەڵامدانەوەی پرسیارەکەی تۆ، لەبەردەم مندا قوتدەبێتەوە.
بەبۆچوونی من، ئەنارکیزم وەك بزووتنەوەیەکی کۆمەڵایەتیی ئازادیخواز، کە ئامانج و ئاراستەی لە کۆمەڵگەی هەرەوەزییە و تێیدا سەروەریی بە هەموو جۆرەکانییەوە [سەروەریی پیاو بەسەر ژن، سەروەریی دایك و باوك بەسەر منداڵ، سەروەریی فێرکار بەسەر فێریاردا، سەروەریی چین و پارت و سەرۆك و فەرمانداریی و دەوڵەت بەسەر کۆمەڵگە و تاکەکانیدا ]، دەبنە ئەفسانە یا ڕابوردوویەکی تاڵ و نەخوازراو. هەر کات ئەم بزووتنەوە هەوڵی بەڕامیارییکردن و گونجاندنی لەتەك سیستەمی ڕامیارییدا درا، ئەوا دەچێتە خانەی دژەشۆڕشەوە. چونکە ڕامیاریی و سیستەمی ڕامیاریی [پێکهاتەی قووچکەیی و ئایدیۆلۆجیی سەروەری ڕەگەزیی، ئایینی، ئێتنیی، نەژادیی و چینایەتی] تەنیا لە بەلەنێوبردنی هەرەوەزیی و هاوپشتی کۆمەڵایەتی و هاودەردیی و خەمخۆریی و ئاشتی کۆمەڵایەتییدا دەتوانن جێگیرببن و ببنە ڕاگر و مسۆگەرکەری سەروەریی هەندێك بەسەر هەندێکی دیکەدا. هەر لەبەرئەوەیە، کە تەنیا بە سڕینەوە و وازهێنان لە پەیوەندییە ڕامیارییەکان و چۆڵکردنی ڕیزی ڕێکخراو و پێکهاتە ڕامیارییەکان و هەڵوەشاندنەوەی پەیوەندی ڕامیاریی و پارتایەتی و سیستەمی ڕامیاریی، توانانی گەییشتنەوە بە بنەما کۆمەڵایەتییەکانی ڕێکخستنی کۆمەڵگە دەگەینەوە. ئەوەش تەنیا بە هەڵوەشاندنەوەی بنەما ڕامیاریی و ئابوورییەکانی کاریکرێگرتە و دارایی تایبەتیی – دەوڵەتیی و سەرلەنوێ ڕێکخستنەوەی کۆمەڵگە و پێکهاتەکانی لەسەر بنەمای پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان و هەرەوەزیی و هاوپشتی و پێکەوەژیان و تەبایی و ئاشتی کۆمەڵایەتی یا بەواتایەکی دیکە کۆمەڵایەتییکردنەوەی بەرهەمهێنان و دابەشکردن و بەرێوەبردن و بڕیاردان و بەهرەمەندیی تاك لە بەرهەم و داهات و سامانی هاوبەشانەی کۆمەڵگە و کۆمەڵگە لە وزەی داهێنەرانەی تاك.
لەبەرئەوە ئەنارکیزم/ سۆشیالیزمی ئازادیخواز، تەنیا دەتوانێت بزووتنەوەیەکی کۆمەڵایەتیی بێ و ڕێکخستن و شێوە و شێوازەکانی خەباتی لەسەر بنەمای پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکانی شوێنی ژیان بەرهەمهێنان و خوێندن و چالاکییە کۆمەڵایەتییەکانی دیکە هەبن و شۆڕشەکەشی هەر کۆمەڵایەتییە و لێرەوە ئامانجیشی هەڵوەشاندنەوەی سیستەمی ڕامیاریی و ڕەتکردنەوەی پارتایەتی و هەموو دەسەڵات و پەیوەندییەکی ڕامیارییەکان دەبێت؛ ئیدی ئەو پەیوەندییە پەیوەندی نێوان سالاریی پیاوان و ژێرچەپۆکیی ژنان، زاڵیی دایکان و باوکان و ملکەچیی منداڵان، ڕەنجدەریی کرێکاران-جوتیاران و مشەخۆریی سەرمایەدار، پەیوەندی خوابوونی مامۆستا و کۆیلەتی فێریار/ خوێندکار، پەیوەندی بڕیاردەریی و فەرماندەریی سەرۆکی پارتیی و فەرمانبەریی ئەندامان بێت، یا پەیوەندی سەرکوتگەریی ڕامیاران و دەوڵەتمەند/دەوڵەتدار و سەرکوتکراویی تاکی ژێردەستەبێت !
کاتێك کە بزووتنەوەیەك پێکهاتەیەکی کۆمەڵایەتیی هەبێت و ئامانجیشی هەڵوەشاندنەوەی هەموو پەیوەندییە ڕامیارکردەکان و لەنێوبردنی سەروەریی و مشەخۆریی هەندێك بەسەر هەندێكی دیکەوە بێت و لە ڕێزەکانی خۆی و لە شێوازی ڕێکخستن و خەبات و چالاکیی خۆیدا سەر و خوار ڕەتبکاتەوە، ئیدی قسەکردن لەسەر باڵ و ئاراستەی جیاواز و ناکۆك، کەتوارییبوونی خۆی لەدەستدەدات و هەر هەوڵێك بە ئاراستەی دەستەگەریی و بەشبەشبوون و قوتکردنەوەی ئایدیۆلۆجیا، تەنیا یەك سەرەنجامی دەبێت، ئەویش ئەوەیە کە سەری لە بەرەی دژەکەیەوە دەردەچێت و لە باشترین باردا لە ئەنتی تێزێکی ڕواڵەتیی سیستەمەکە بەولاوەتر نابێت.
لەبەرئەوە بەبۆچوون و تێگەییشتنی من، ئەنارکیزم هزرێکی کۆمەڵایەتییە، کە لە ئەنجامی ڕەتکردنەوەی هەر هەوڵ و پێکهاتەیەکی سەروەرییخوازانە و ئاراستەکەرانەی ئایدیۆلۆجی و ڕامیارییدا، تەنیا دەتوانێت وەك سەنتێزێك یا میتۆدێکی تێڕوانین و بیرکردنەوە دەربکەوێت. ئەوانەی کە بە ئاراسته و باڵی جیاواز لهنێو (ئهنارکیزم)دا ناسراون، بریتین لە تێڕوانینی چالاکان و بیریارانی ئەنارکیستی لەبارەی پرسە کۆمەڵایەتییەکانەوە، لەوانە: ستەمی ڕەگەزیی [ئەنارکۆفێمینیزم]، ڕێکخستنی ئازادیخوازانەی بزووتنەوە کۆمەڵایەتییەکان [ئەنارکۆسەندیکالیزم]، پاراستنی ژینگە و ڕزگاریی ئاژەڵان [ئیکۆ-ئەنارکیستەکان/Green anarchist]، ئاشتی کۆمەڵایەتی و دژەمیلیتاریزم [ ئەنارکۆ-ئاشتیخوازەکان Anarcho-pacifist / Non-violent anarchist ]، ئازادی تاك/ تاکگەرایی [ئەنارکۆ تاکگەراکان Individual anarchist] و چەند تێڕوانینی دیکە و هەروەها چەندین هەوڵی دیکە بۆ گونجاندنی ئەم هزرە لەتەك چەپ و ناسیونالیزم و ئایین و تەنانەت سەرمایەداریی، هۆکاری ئەو هەوڵانەش بۆ ناکۆکی یا پارادۆکسبوونی بنەماکانی خودی هزرەکە ناگەڕێتەوە، بەڵکو بۆ کارایی هزرەکە بۆ سەر چەپ و ئاراستەکانی دیکە دەگەرێتەوە، کە زۆر جار لە بەرانبەردا بۆ بەرگرتن بە هەژموون و کارایی هزر و بزووتنەوەی ئەنارکیستی کەوتوونە دژەهەوڵ بۆ بەرگرتن لێی. هەروەها بێجگە لەمەش، لە سەردەمەکانی سەرکوتکردن و پاشەکشێی ڕێکخراوەیی بزووتنەوەکە بەتایبەت پێش و پاشی جەنگی دووەمی جیهانی کارایی کەسانی ئەکادیمیستی نائومێد و ڕوونانی تاك و گروپە مارکسیستییەکان پاش ڕووخانی دیواری بەرلین لە هزری ئەنارکیستی، بێکارایی نەبووە و زبڵ و زاڵی ڕامیاریی خۆیان هاوردەکردەووە و هەوڵی گونجاندن و جێکردنەوەیان داوە. هەڵبەتە کارێکی ئاوا، زۆر ئەستەم نییە، چونکە ئەنارکیزم ئایدیۆلۆجیا نییە، تاوەکو دیوار و سنوورەکانی ڕێگەنەدەن، بەتایبەت لەو وڵاتانەی کە ئەنارکیزم چ وەك هزر و چ وەك بزووتنەوەی کۆمەڵایەتیی پێشینەی ئامادەیی مەیدانی و ڕێکخراوەیی نییە.
لەم بارەوە ئەگەر سەرنجی ئەو تاکانەی کە لە وڵاتانی عەرەبی پاش ڕاپەڕینەکانی ساڵی ٢٠١٠- ٢٠١١ و ئیرانی پاش ساڵی ٢٠٠٩ و کوردستانی [بەتایبەت بەشی تورکیە] پاش وەرچەرخانی بۆچوونەکانی ئۆچەلان لە مارکیسیزمەوە بەرەو بیرۆکەکانی پڕۆدۆن [فێدرالیزم و کۆنفیدرالیزم] و موری بوکچین [هەرەوەزییە ئابوورییەکان] بدەین، ئەوا بە ئاشکرا لە چالاکی و لە تێڕوانینی کەسەکاندا پاشماوەیی دەسەڵاتخوازیی و دەستەبژێریی و پاوانگەریی و تاکڕەویی پێشینەی ئایدیالیستی و ناسیونالیستی و مارکسیستی دەبینین. ئەمە شتێکی ئاساییە، لەبەرئەوەی کەسێك کە پاش چەندین ساڵ پەروەردەبوون و ڕاهاتن لەسەر سەر و خواری پێکهاتەی ڕێکخستنی ڕامیاریی، کتوپڕ یا لە ماوەیەکی کورتدا ناتوانێت دەستبەرداری ڕاهاتن و گۆشبوون بە ڕێسا ناکۆمەڵایەتییەکان وەڵابنێت، بەڵام ئاسایی نییە، ئەگەر ئەوانەی دەرکی ڕۆشنتر و ئەزموونی فرەتریان هەیە، لە ئاست ئەو هەوڵە نائەنارکییانەدا بێدەنگە و بێهەڵویستی هەڵبێرن، چونکە کارنەدانەوە بەرانبەر هەر هەوڵێکی ئاوا، ڕێگە بۆ لەباربردنی هەلی سەرهەڵدانی بزووتنەوەی کۆمەڵایەتیی ناقووچکەیی ئازادیخواز لە وڵاتانی خۆرهەڵات و باشووردا لەباردەکات.
من دەزانم و کاردانەوەیەکی ئاساییشە، کە ئەگەر هاوڕێیانێکی ئەنارکیست یا چەپەکان لە دژی ئەم پێناسە یا ئەم وێناکردنەی من لەبارەی ئەنارکیزمەوە وەك هزر و بزووتنەوەی کۆمەڵایەتیی، بوەستنەوە. بەڵام مەرج نییە هەموو کاردانەوەیەكی کەسانی دیکە، نیشانەی هەڵەبوونی ئێمە بێت. دەکرێت من لەم بارەوە هەڵەبم و خەریکی وڕێنەکردن و خەونبینین بە دونیایەکی خەیاڵییەوە بم، بەڵام من وەك کەسێك کە وەك بەرەنجامی ئەزموونەکانی چەپایەتی خۆم بە بیرۆکە و بنەما هزرییەکانی ئەنارکیزم گەییشتووم، ناتوانم شتێکی دیکە وێنابکەم و هەم ئاستی بیرکردنەوە و خودهوشیارییم و هەم سەلماندنە ئەزموونییەکانم لە بواری خەباتی جەماوەرییدا بەم سەرەنجامەم دەگەیێنن؛ ئەگەر ئەنارکیستەکان وەك هزر و فیلۆسۆفی و چالاکی خەباتی کۆمەڵایەتیی و لە هەموو ڕوویەکەوە خۆیان لە کارایی بزووتنەوە و پێکهاتە ڕامیارییەکان دانەبرن، ئەوا سەرەنجام لە دوو ئەگەر زیاتر نابێت : یەکەم، لە هەمان خوڵگەی ڕامیاریی هزر و بزووتنەوە بەناو سۆشیالیستییەکانی دیکەدا دەسووڕێنەوە؛ دووەم، وەك تا ئێستا هەرچی هەوڵ و کۆششی بزووتنەوەکەیە دەبێتە سەرمایەی ڕامیاریی کەسان و گروپ و ڕەوتە دەسەڵاتخوازە بەناو سۆشیالیستەکان و سەرەنجام سەریان لە چاکسازیی سەروەریی چینایەتییەوە دەردەچێت، هەروەك چۆن لە ڕاپەڕینی ١٩١٧ی ڕوسیەدا ڕوویدا هەوڵی ئەنارکیستییانەی کۆمیتە و سۆڤیەتەکانی کرێکاران و سەربازانی یاخی، بوو بە سەرمایەگوزاریی ڕامیاریی بۆ بۆلشەڤیکەکان، یا ئەوەی کە (کۆمونەی پاریس) وەك یەکەمین ئەزموونی خەباتی ئەنارکی ئاوەژووکرایەوە و کرا بە شانازی ئەوانەی کە تا دوای تێكشکانی کۆمونەش لێی تێنەگەییشتن !
*********************************************
کۆتایی زنجیرەی یەکەم : ئەگەر توانیم ئەو بەشانەی کە بە سڕانەوەی ئەرشیڤی بابەتەکانم لە فەوتانی وێب بلاگەکانم [هەژێن (کوردپلانێت) ، خەمی نان و خەونی ئازادی (کورد بلۆگەر)] دا، بەدەستبهێنمەوە، ئەوا لە ئایەندەدا وەك زنجیرەی دووەم یا تەواوکاری ئەم زنجیرەیە دەیانخەمە بەرچاوی خوێنەرانی ئازیز.
**********************************************
بۆ خوێندنەوەی بەشی یەكەم، كرتە لەسەر ئەم بەستەرەی خوارەوە بكە :
بەشی یەكەم : http://wp.me/ppHbY-HN
بەشی دووەم : http://wp.me/ppHbY-HY
بەشی سێیەم : http://wp.me/ppHbY-If
بەشی چوارەم: http://wp.me/ppHbY-IH
بەشی پێنجەم: http://wp.me/ppHbY-IN
بەشی شەشەم:http://wp.me/ppHbY-Jg
بەشی حەوتەم:http://wp.me/ppHbY-Jo
بەشی هەشتەم: http://wp.me/ppHbY-Jv
بەشی نۆهەم : http://wp.me/ppHbY-JO
بەشی دەهەم :http://wp.me/ppHbY-JZ
بەشی یازدەهەم : http://wp.me/ppHbY-K5
بەشی دوازدەهەم : http://wp.me/ppHbY-K9
بەشی سیازدەهەم: http://wp.me/ppHbY-Kf
بەشی چواردەهەم :http://wp.me/ppHbY-Kj
بەشی پازدەهەم : http://wp.me/ppHbY-Kn
nojenkirdnewey Wellamekan – 16
Eger pêmanwabêt, wellamekanî ême tewaw û dwa derkî mrovayetîn, ewa xerîkîn le xoman btêk sazdekeyn. Herweha eger pêmanwabêt, ew sîstemî rêkxistney komellge, ke ême xebatî bo dekeyn, dwayîn çawerrwanî û geşeyeke, ke mrovayetî pêydegat, ewa dîsanewe xerîkîn pûçgerayyekî dî le teputozî powçgerayyekanî dîke, çêdekeynewe. Soşyalîzm beheştêk nîye le asmanekanewe daygrîn û le perrawî efsanekanda bîdozînewe û modêrnîzey bkeyn, soşyalîzm xewnî mrovî zînduwe û be praktîkî şorrşigêrrane ketwarîy debêtewe û serkewtinîşî le kultûrbûyinda debêt, bebê ewe, le xeyallî goşegîrane û fentazî aydyalîstane bewlawetir nabêt. Hejên
Beşî şazdehem
To djî raperrînî xellkî azadî xwazî mîsr û birryarî şorrşigêraney supay ew wllateyt aya eme layengîrî le manewey îxwanekan nîye?
Pêş ewe wellam bew gumane ya ew tomete bêbnemaye ya hezoke ramyarîyey to bdemewe, bepêwîstî dezanim kemêk bgerrêmewe dwawe û serapay raperrînekan bixwênmewe. Begwêrey ewey ke le sallî 2007 bedwawe yekêk bûm le serincderan û çawdêranî xebatî krêkarîy û narrezayetîyekanî wllatanî mexrîb, cezaîr, tunis û mîsr û car carîş peywendîm letek çalakanî ew wllataneda hebuwe, ber lewey ke rûdawî xosûtandinî bêkar ya şmekifroşêkî kenar cade bbête xallî teqînewey cemawerîy le tunis û bbête hoy ruxanî fermandarîy dîktatorîyaney çend dehey ew wllate, rojane lew wllataneda xopîşandanî bêkaran bo dabîkirdnî kar, xopîşandan djî milhurrîy ramyaran le nawçe û gerreke hejarinşînekanî ew wllataneda rûydeda û le persendinda bû, herweha le tunis yekêtî derçuwanî bêkarî zankokan çalak bû û çalakîyekanî fşarîyan bo ser yekêtî sertaserîy fermî krêkaranî ew wllate, ke paşkoy desellat bû, drustkirdbû. Opozsyonî ramyar le ewrupa xerîkî wrrênekirdin bû, komunîstekan sifrî paş koma bûn. Tenya cyawazîyek ke le wllatî mîsr hebû, qedexebûnî îxwanekan û karkirdnî narrastewxoyan bû le bwarî xizmetkarîy komellayetîyda lewane xestexanekan, ke baştirîn xestexanekan lejêrewe hî ewan bûn, le beranberda zorbey prroje û karxanekan hî supay mîsr bûn û partî fermandar pişkî gewrey hebû, herweha her dû wllatî tunis û mîsr lelayen dewlletanî ewrupa û emerîkawe piştîwanî locîstîkî serbazîy û drawî û tenanet harîkarîy sîxurrîyan dekra. Tenanet dewlletî lîbya ke qezafî û partekey fermandarî bûn, bepêçewanewey pagendey mîdîkanewe, harîkarêkî gewrey dewlletanî orupa û rollî polîstî ewrupay debînî û gewretrîn zîndanî bo koçeran û penaberanî efrîka le byabanî ew wllateda drustkirdbû. Dewlletî surye û bnemalley esed baştirîn pasewanî snûrî îsraîl bûn.
Katêk ke cemawer serbexo le derewey plan û wîstî ramyaran raperrî, dewlletanî zilhêz û dewlletanî ewrupa tûşî şok bûn û desbecê kardaneweyan bo nîşannedra û neyantwanî pasewananî berjewendîyekanyan lew wllataneda bparêzn ya lenêw opozsyonî ramyarîyda ellternatîvyan bo bdozêtewe. Leberewe naçar be mildan be ketwarî rûdawekan bûn. Bellam eme zorî neyaxand û le raperrînî cemawer le mexrîb û urdin û s’udye û yemen û behreyn’da firyay xoyan kewtin û twanyan be harîkarîy dewlletanî nawçeke djeplan amadebken, bo nmûne le behreyn be leşkirkêşîy s’udye, le lîbya be çekdarkirdnî raperrîneke û le surye be harîkarîy dewlletî turkye û s’udye twanyan çendîn mîlîşyay çekdar le grupe nasîwnalîst û mezhebîyekan drustibken û raperrînî naçekdaraney serbexoy cemawerîy berew cengî nêwxoyî û kuştarêkî çend salle bern.
Katêk ke le tunis û mîsr firyay pyadekirdnî planî mîlîşyayîykirdnî raperrîneke nekewtin, naçar penayan birde ber piştîwanî hêze îslamîyekan û bedesellatgeyandinyan le rêgey pagendey mîdyayyewe bo ewey hengawî yekem be bedesellatgeyîştinî ewan berey cemawer têkbişkênêt û hengawî duwem, le serhelldanewey narrezayetîyekanda be asanî bitwanrêt lejêr nawî corawcor û kudetay serbazîyda destupeywendekanî xoyan bhênnewe serkar û cengî xoyan letek îslamîyekan leser desellat, bgorrn be cengî komellayetîy nebrrawe lenêwan berey cemawer û cemawerî îslamîyekanda. Eme piştperdey ew rûdawane bû, ke le wllatî tunis û mîsr rûyda, ewey ke çepekanî kurdistan bewperrîy layengirîrîyewe naznawî “şorrş”yan le kudetay serbazîy na !
Beboçûnî min, ewey raperrînekan bo têkişkan û çon îxwanekan û nehze be hellbijradnî parlemanî bedesellat geyîştin û çon raperrînî cemawerîy lîbya û surye gorrdra be cengêkî mîlîşîyayî nebrrawe û frerrehend, hemûy peywendî be astî xudhuşyarîy cemawerey narrazîyewe hebû û heye. Katêk ke cemawer hêşta lew xoşbawerrîyedaye, ke be labirdnî (bin ‘elî) û (mubarek) û dananî kesêkî dîke, îdî dîktatorîy namênêt ya be hellbjadnî partêkî dîke le cêy parte fermandarekanî sî sallî raburdû, îdî pris û grifte abûrîy û komellayetîyakanyan çareserdebin ya eger destebjêrkî têknokrat serwerbin, îdî kotayî be jêrdesteyî ewan dêt, bedillnyayyewe galltecarîy parlemanî û kudtay serbazîy debne dîmenî kotayî raperrînekan û serencam zîndanekan awedan debnewe û kuştinî xonîşanderan û lesêdaredanî berhellistkaran debnewe be rûdawî rotînî komellge. Hellbete her le seretawe nahuşyarîy û xoşbawerrîy be dewllet û parleman û ramyaran dyarbû û roj be roj le teşenekirdin û cêgîrbûn û tenanet modîllbûnda bû, lewane berizkirdnewey allay neteweyî û dewllet, ke be boçûnî min koneperistrîn dyardey ew raperrînanebû û ewendey ke ew dyardeye twanî xizmet be nasîwnalîzm û dewllet û sermayedarîy bkat, le şkistî raperrînî gewrey ferinse û (komuney parîs)ewe ta hellay serkewtinî yekcarekî blokî nato û bazarazad, sermayedarîy cîhanî be hemû dezge û nêwinde sîxurrîyekanîyewe be hemû terxankirdnêkî abûrîy û kaye ramyarîyekanîyewe neytwanîbû weha hêzêkî djeşorrş le xudî raperrîwan û narrazîyan pêkbihênêt. Takî narrazî lew raperrînaneda le amadenebûnî xudhuşyarîy şorrşigêrraneda le beranber hejmûnî pagendey dewllete ‘erebîyekan û hêze nasîwnalîst û îslamîyekanda xoy be naçar debînêt, allayek berizbkatewe, ke ta ew sateş her le sayeyda serkutkrawe û zîndanîkrawe le sêdaredrawe ! Aya serapay mêjû, galltecarîyekî xemnaktir lemey berhemhênawe û bexoyewe dîwe ?
Eme kurtey boçûnî mne lemerr ew raperrînaney ke le wllatanî ‘erebîda rûyanda û dyardey koneperistane û djeşorrşaney wek berizkirdnewey allay neteweyî û dewllet û gutnewey “alle akbir”yan kirde modêlî raperrîne kopîkrawekanî dîke le wllatanî dewruber [herwek le (slêmanî)şda (berderkî sera) kra be mizgewt] û ew modêle konepersit û nasîwnalîstaneye be komekî mîdyay dewlletan cîhangîrkra û wek debînîn, le wllatanî ewrupî û emerîkay bakûrîş weha konepersitîyek [berizkirdnewey allay dewllet-netewe] kewte pelupohawîştin. Pêş raperrînî wllatanî ‘erebî, le raperrîne cemawerîyekanda allakanî dewllet desûtêndran, bellam le kotayî 2010 bedwawe berizkirdnewey allay serkut û serwerîy borcwazîy em peyamey be gwêy bzûtnewe konepersit û zilhêze cîhanxorekanda deda, ke amancî zorîney raperrîwan lenêwbirdnî serwerîy û hellweşandnewey sîstemeke nîye, bellku gorrînî cenerrallêk be teknokratêk û gorrînî (husnî) be (mursî) û gorrînewey (mursî) be (husnî)ye be kudeta ! Eme berencamî xoşbawerrîy cemawerî narrazî û raperrîw û nebûnî xudhuşyarîy şorrşigêrraneye, lem barewe detwanîn ew xoşbawerrîy û redûkewtinî ramyarîy le xopîşandanekanî paş 17î şubatî herêmî kurdistan)îşda be roşnî bbînîn !
Beboçûnî min, taku takî jêrdest û stemlêkraw, be dewllet û fermandarîy baş, be partîy baş û serokî çawerrwankraw, be hatnedî azadî û yeksanî û dadperwerîy komellayetî le sayey serwerîy çînayetîyda xoşbawerrbêt, bedillnyayyewe hem bwarî kayey destebjêrîy kesanî desellatixwaz û payexwaz learadadebêt, hem bwarî xosepandin û qorixkirdnî desellat lelayen parte ramyarîyekanewe heye û hem bwarî destitêwerdan û serkewtinî planekanî zilhêzekan msogerdebêt, hem lecyatî sûtandinî allay stemkaran, allay serwerîy borcwazîy bedestî xonîşanderanî nahuşyar û xoşbawerrewe deşekêtewe.
To zor sûkayetî be syasyekan dekeyt û detewêt syaset naşîrîn bkeyt aya sebebî ewe şkist û raburdûy xot nye ?
Xatûnî berrêz, herçende lêre û lewê hewllimdawe bedrêjdadrrîyewe zor leser em babete bwestim û brrom, bellam lewe deçêt, ke le derbrrînimda nawrroşnîyek hebêt, ke berrêztî bew serencame geyandibêt, ke min şkistixwardûy ew meydanem û raburdûm griftî têdaye, ya lewaneye çawîlke partîyeket rwangey min awa narroşn û lingawquç nîşanbdat. Serbarî eweş lêreda hewilldedem wellam be pirsyareket bdemewe, herçende xwênerî wirya û serincder beasanî detwanêt wellamî em pirsyarey to le babetekanimda bedestibhênêt.
Ramkirdin – ramyarîy – ramyar, eme hawwatay kurdîyekey wajey “syaset, syasî”ni wek çawgî firman û çemk û wek bker, ke rîşeyekî frekonyan le jyanî mrovayetîda begşitî heye û tenanet pêş zmanîş dekewn. Çunke mrov pêş hebûnî zmanêkî tewaw hem ajellî ramkirduwe û hem bîrokey ramkirdnî perepêdawe û hem ramkar buwe.
Be boçûnî min, eger be wirdî û le derewey şêwandinî çawîlkey ramyarîyewe dyardekan bixwênînewe, ewa ramkirdnî takekan le peywendîye partîyekanda drêjey heman prosêsî ramkirdne, ke mrov manga û merr û bzin û gwêdêj û mrîşk û ..tid têda ramkirduwe. Bewatayekî dîke ramyarîy-ramkirdin brîtîye le derhawîştinî bûnewerêk le şêwey peywendîye sruştî û komellayetîyekanî û barhênanewey leser şêwazêkî dîke. Manga pêş ramkirdin bûnêkî azadî hebuwe û jyanêkî sruştîyaney hebuwe, şîrekey tenya bo beçkekanî buwe, letek hawcorekanîda le peywendîyekî azad û harmonîda jyawe, herwek mrovî derewey şaristanî le peywendîye komellayetîyekanîda azadbuwe û çawerrwanîy û kar û fermanî le çwarçêwey rêkewtinî komellayetîyda letek hawcorekanî rêkixrawe. Bellam katêk ke mrov ajellekan ramdekat, îdî katî xwardin û çûneder û gerranewe û şwênî xewtinî manga, xawenekey dyarîdekat, herwek çon endamî partêk, partekey û lêprisrawe zincîreyye ple be plekanî boy dyarîdeken, çî bllêt û çî bkat û çî nekat û snûrekanî çalakî û azadîyekanî çende frawanin, herwek çon dewllet û ramyaran mawey kar û brrî xwardin û corî xwardin û snûrî çalakî û hatûço û pantayî jyanî kesîy û xêzanî jêrdestanî komellge [prrolîtêrekan] dyardeken. Aya hîç cyawazî lenêwan ramkrawî endamî partêk û hawullatîyekî dewlletî hawçerx le snûrekanî ramyarîyda û ajellêkî ramkraw heye ?
Aya le ketwarî jyanmanda ramyarîy watayek û bûnêkî dîkey heye ? Hellbete mebestim le ramyarîy serapay kirdareke û çemkekeye, nek tenya partêk û arasteyek û şêwazêkî dyarîkraw le ramyarîy/ramkirdin. Min dezanim hem le şêwaz û hem le reftar û hem le radey behrebirdin le ramkirdnî ajelanda le ramkarêkewe bo ramkarêkî dîke cyawazî heye, bellam aya ew cyawazîye rwalletîyane hîç le krrokî araste û amancî ramyarîy degorrn; bewatayekî dîke hîç le destemokirdin û snûrdarkirdnî jyan û hezî ajellan degorrêt ?
Griftî min lêreweye, ke ramyarîy tenya be lenêwbirdnî peywendîye sruştîy û komellayetîyekan detwanêt le kayey kultûrîda cgey xoy bkatewe. Bewatayekî dîke tenya be gorrînî mrov le bûnewerêkî xudhuşyarî komellayetîy hawderd û herewezewe, bo bûnewerêkî nahuşyarî, çawçnokî û nakok û destemo û milkeçî serweran [part, dewllet û pêkhate qûçkeyyekanî dîke], ramkirdneke meyserdebêt. Aya bêcge leme, ramyarîy hîç ştêkî dîkey encamdawe ?
Başe ba away dabnêên, ke min şkistixwardûy meydanî ramyarîym û le raburdûmda griftim heye. Aya şkişt bo xoy mamanî hemû dahênan û hanabirdin bo şêwazanêkî nwê nebuwe? Aya hîç serkewtinêkî mrov bebê komellêk şkist serîhelldawe ya hîç tîorîyyek bebê xwêndnewe û têgeyîştin le hokarî şkistekan û hellsengandinî ezmûngîrîyekan serîhelldawe? Leser em bnemaye kewate eger ew gumaney toş drustibêt, ewa natwanêt selmênerî drustîy û awezgîrîy û rewayetî ramkirdnî ajellan û mrovekanî dîkebêt ! Bellam wêrray nadrustî gumanekey to le handerewekanî min bo djayetî ramyarîykirdin û ramyarîy, be pêwîstî dezanim ewe bdirkênim, ke min le komellgey hawçerixda dû griftim hen [grift le rwangey kesanî wek towe], ke bom hergîz çaresernakirdrên; yekem ne detwanim kes rambkem û ne deştwanim mil be ramyarîy kesanî dîke bdem. Duwem ne beasanî detwanim mil be krêgirteyî bo kesanî dîke bdem, ne deştwanim bo msogerkirdnî mşexorîy xom, kesanî dîke bekrêbgrim, be watayekî dîke ne detwanim beasanî krêkarî kesanî dîke bim, nedeştwanim xawenkarî kesî dîke bim [bew corey ke endamanî nêwendî parte komunîstekan le pîtzerî û rîsturantekanyanda krêkaran û lenêw ewanîşda hawpartîye paşrrewekanî xoyan bekrêdegrin]. Hellbete netwanînekanim lewewe nîn, ke desepaçebim, bellku lew barewe twanayyekî le radebederî lêhatûîy û şarezayî û hoşîm heye, bellam tenya ştêk ke rêgrîym lêdekat derk û wîjdanme, azadbûnme le kaye ramyarîyekan, dîtnî jyan û komellgeye le derewey çawîlke ramyarîyekan, ke herdem jyan û peywendîyekan awa nîşandeden, ke arastekeranyan dexwazn. Rêk tewaw bepêçewaney griftî here serekî takî destemoy partîy û dewlletewe, takî gîrodey demargîrîy mezhebîy û neteweyî û aydyolocî û xudsênterewe [xudsênterîy bewatay takayetî (serbexoyî îndîvîdwalîstî) na, bellku bewatay xêzan-sêntirîst, êtno-sêntirîst, part-sêntirîst, dewllet-sêntirîst .. Tid], ke hawcorî xoy dekujêt, deçewsênêtewe, birsîdekat, zîndanîdekat, frîwdedat, dekrrêt, defroşêt, dexwat, ..tid
Le têrrwanînî narramyaraney minda, ramyarîy wate hunerî lexiştebirdin, hunerî desellatdarîy, hunerî pawangerîy û hunerî mşexorîy, weha hunerêk tenya le bûnêkî nakomellayetîyda twanay teşekirdin û sertapagîrbûnî heye, tenya be hellweşandnewey peywendîye komellayetîyekan, tenya be hellweşandnewey rêkewtne komellayetîyekan, ramyarîy tenya be drustkirdnî cengî frerrehendî komellayetîy nebrrawey derûnî le takî destemoda, twanay cêkewtebûn û bekultûrbîwunî heye; ke ramyaran benawî xwastî hêzî asmanîyewe, benawî netewe û pêkhatey nasruştî dîkewe begjî yekdîmanda deden, taweku serwerîy xoyan msoger bken. Eme ramyarîye, eme ew şanazîyeye ke desellatixwaze benaw soşyalîstekan herdem leser bedestihênanî paşqul le hawsengeranyan degrin û milyandeşkênin !
Lem barewe detwanîn lexoman bpirsîn; aya pêş serhelldanî partayetî û aydyolocyay ramyarîy, asûdeyî û arramî û tebayî û harîkarîy û hawsozî û hawderdî û hawxemî û hawpiştîy nêwan mrovekan û komellgekan û yekgirtûîy xebatî jêrdestan [prolîtêrekan] hebuwe û behêz buwe ya paş serhelldanî partayetî û yasa û sîsteme ramyarîyekan?
Hellbete negutraw nemênêtewe, mnîş wek her kesêkî dîke, rojgarêk le xoşbawerrîy û nahuşyarîyimda [nebûn û amadenebûnî xudhuşyarîy] le dawî ramyarîyda destemobûm û xoştirîn û benrixtirîn û karatrîn satekanî jyanim lew pênawe pûçeda befêrrodawn û kesanî desellatixwaz û mşexorr û helperistim le serûy xomewe serwerkirdûn. Weha rewtêk, weha serdemêk leberdem zorêkmanda egerî hebuwe û heye, bellam be ezmûngîrîy le rûdawekan û berencamekan, beasanî detwanîn le daw û telîsmî xoşbawerrîy be ramyarîy û debengîy şanazîkirdin be ramyarîybûnewe, xoman rabpisênîn û bbînewe be xude azadekey naxî xoman. Weha rûdanêk lêbrrawîy û birrwabexobûn û serbexoyî bîrkirdnewey gereke û katêk ke bew aste ya bew pleye le xudhuşyarîy bgeyn, îdî esteme bçîne jêr barî serwerîy kesanî dîke û herweha leweş estemtir eweye, ke bbîne serwerî kesanî dîke !
To ser be kam ballî enarşîsmî û boçî eweyant hellbjarduwe ?
Wabzanim kem ta zor lêre û lewê roşnayîm xistuwete ser em babete, serbarî eweş wek rêzgirtnêk le daxwazîy û çawerrwanîy berrêzt, hewilldedem bekurtî carêkî dîke, wellam bem pirse alloze bdemewe. Hellbete alloz leberewe na, ke wellamdanewey sextibêt, nexêr bellku leberewey ke yekem enarkîzm le herêmekey êmeda [xorhellat begşitî û xorhellatî nawîn û kurdistan betaybetî] wek hzir nasraw nîye [hellbete tenya wek hzir, nek wek şêwey jyan, çunke le jyanî her komellgeyekî xorhellatîyda becorêk le corekan pêkewejyan û herewezîy komellayetîy / enarkîzm bûnî hebuwe û hêştakeş amadeye, lew barewe xwêndnewey pertûkî ( le cakarta ta yohanisburg: enarkîzm le sertaserî cêhanda / nûsînî Sebastian Kalicha, Gabriel Kuhin ) detwanêt roşingerbêt]. Duwem, leberewey ke le nawçekey êmeda hizrî soşyalîstî tenya le çwarcêwey aydyolocyay markisîstîda nasênrawe, bwarî nasînî enarkîzm wek (sentêz) nebuwe û bedaxewe her rexnegrêk ke lebareyewe dwabêt, bebê pêşdawerîyye aydyolocîyekan neytwanîwwe destbekarbêt. Herweha yekangîrîy djayetî desellat û ayîn û aydyolocya beranber be bîrokekanî azadîxwazîy / enarkîzm û lew nêweşda şêwandin û awejûkarîyekanî çep be hemû ballekanîyewe, twanîwyane berbestêk, egerçî katîyş bêt, lenêwan bllawbûnewey enarkîzm wek hzir û sentêzêk û narrazîyanî azadîxwazda drustibken. Hellbete bepêçewaney ewey katêk ew soşyalîstixwazaney, ke enarkîzm wek ajaweçîyetî û bêserewbereyî û dujminî krêkaran denasênin, le katî pênasekirdin û lêdwan lebarey soşyalîzm û bîrokekanyan lebarey komellgey soşyalîstîyewe, heman wênay enarkîstî bo komellgey xwazraw deken û eger derbrrînekanyan le pîrozkirdne aydyolocîyekan rûtibkeynewe, ewa heman xewnî enarkisîtîyan heye. Eme ew dijwarîyeye, ke bo wellamdanewey pirsyarekey to, leberdem minda qutdebêtewe.
Beboçûnî min, enarkîzm wek bzûtneweyekî komellayetîy azadîxwaz, ke amanc û arastey le komellgey herewezîye û têyda serwerîy be hemû corekanîyewe [serwerîy pyaw beser jin, serwerîy dayk û bawk beser mindall, serwerîy fêrkar beser fêryarda, serwerîy çîn û part û serok û fermandarîy û dewllet beser komellge û takekanîda ], debne efsane ya raburdûyekî tall û nexwazraw. Her kat em bzûtnewe hewllî berramyarîykirdin û guncandinî letek sîstemî ramyarîyda dra, ewa deçête xaney djeşorrşewe. Çunke ramyarîy û sîstemî ramyarîy [pêkhatey qûçkeyî û aydyolocîy serwerî regezîy, ayînî, êtnîy, nejadîy û çînayetî] tenya le belenêwbirdnî herewezîy û hawpiştî komellayetî û hawderdîy û xemxorîy û aştî komellayetîyda detwanin cêgîrbbin û bibne ragir û msogerkerî serwerîy hendêk beser hendêkî dîkeda. Her lebereweye, ke tenya be srrînewe û wazhênan le peywendîye ramyarîyekan û çollkirdnî rîzî rêkixraw û pêkhate ramyarîyekan û hellweşandnewey peywendî ramyarîy û partayetî û sîstemî ramyarîy, twananî geyîştnewe be bnema komellayetîyekanî rêkxistinî komellge degeynewe. Eweş tenya be hellweşandnewey bnema ramyarîy û abûrîyekanî karîkrêgirte û darayî taybetîy – dewlletîy û serlenwê rêkxistnewey komellge û pêkhatekanî leser bnemay peywendîye komellayetîyekan û herewezîy û hawpiştî û pêkewejyan û tebayî û aştî komellayetî ya bewatayekî dîke komellayetîykirdnewey berhemhênan û dabeşkirdin û berêwebirdin û birryardan û behremendîy tak le berhem û dahat û samanî hawbeşaney komellge û komellge le wzey dahêneraney tak.
Leberewe enarkîzm/ soşyalîzmî azadîxwaz, tenya detwanêt bzûtneweyekî komellayetîy bê û rêkxistin û şêwe û şêwazekanî xebatî leser bnemay peywendîye komellayetîyekanî şwênî jyan berhemhênan û xwêndin û çalakîye komellayetîyekanî dîke hebin û şorrşekeşî her komellayetîye û lêrewe amancîşî hellweşandnewey sîstemî ramyarîy û retkirdnewey partayetî û hemû desellat û peywendîyekî ramyarîyekan debêt; îdî ew peywendîye peywendî nêwan salarîy pyawan û jêrçepokîy jnan, zallîy daykan û bawkan û milkeçîy mindallan, rencderîy krêkaran-cutyaran û mşexorîy sermayedar, peywendî xwabûnî mamosta û koyletî fêryar/ xwêndkar, peywendî birryarderîy û fermanderîy serokî partîy û fermanberîy endaman bêt, ya peywendî serkutgerîy ramyaran û dewlletmend/dewlletdar û serkutkrawîy takî jêrdestebêt !
Katêk ke bzûtneweyek pêkhateyekî komellayetîy hebêt û amancîşî hellweşandnewey hemû peywendîye ramyarkirdekan û lenêwbirdnî serwerîy û mşexorîy hendêk beser hendêkî dîkewe bêt û le rêzekanî xoy û le şêwazî rêkxistin û xebat û çalakîy xoyda ser û xwar retbkatewe, îdî qsekirdin leser ball û arastey cyawaz û nakok, ketwarîybûnî xoy ledestdedat û her hewllêk be arastey destegerîy û beşbeşbûn û qutkirdnewey aydyolocya, tenya yek serencamî debêt, ewîş eweye ke serî le berey djekeyewe derdeçêt û le baştirîn barda le entî têzêkî rwalletîy sîstemeke bewlawetir nabêt.
Leberewe beboçûn û têgeyîştinî min, enarkîzm hizrêkî komellayetîye, ke le encamî retkirdnewey her hewll û pêkhateyekî serwerîyixwazane û arastekeraney aydyolocî û ramyarîyda, tenya detwanêt wek sentêzêk ya mîtodêkî têrrwanîn û bîrkirdnewe derbkewêt. Ewaney ke be araste û ballî cyawaz lenêw (enarkîzm)da nasrawn, brîtîn le têrrwanînî çalakan û bîryaranî enarkîstî lebarey pirse komellayetîyekanewe, lewane: stemî regezîy [enarkofêmînîzm], rêkxistinî azadîxwazaney bzûtnewe komellayetîyekan [enarkosendîkalîzm], parastinî jînge û rizgarîy ajellan [îko-enarkîstekan/Green anarchist], aştî komellayetî û djemîlîtarîzm [ enarko-aştîxwazekan Anarcho-pacifist / Non-violent anarchist ], azadî tak/ takgerayî [enarko takgerakan Individual anarchist] û çend têrrwanînî dîke û herweha çendîn hewllî dîke bo guncandinî em hizre letek çep û nasîwnalîzm û ayîn û tenanet sermayedarîy, hokarî ew hewllaneş bo nakokî ya paradoksibûnî bnemakanî xudî hizreke nagerrêtewe, bellku bo karayî hizreke bo ser çep û arastekanî dîke degerêtewe, ke zor car le beranberda bo bergirtin be hejmûn û karayî hzir û bzûtnewey enarkîstî kewtûne djehewll bo bergirtin lêy. Herweha bêcge lemeş, le serdemekanî serkutkirdin û paşekşêy rêkixraweyî bzûtneweke betaybet pêş û paşî cengî duwemî cîhanî karayî kesanî ekadîmîstî naumêd û rûnanî tak û grupe markisîstîyekan paş rûxanî dîwarî berlîn le hizrî enarkîstî, bêkarayî nebuwe û zbill û zallî ramyarîy xoyan hawirdekirdewwe û hewllî guncandin û cêkirdneweyan dawe. Hellbete karêkî awa, zor estem nîye, çunke enarkîzm aydyolocya nîye, taweku dîwar û snûrekanî rêgeneden, betaybet lew wllataney ke enarkîzm çi wek hzir û çi wek bzûtnewey komellayetîy pêşîney amadeyî meydanî û rêkixraweyî nîye.
Lem barewe eger sernicî ew takaney ke le wllatanî ‘erebî paş raperrînekanî sallî 2010- 2011 û îranî paş sallî 2009 û kurdistanî [betaybet beşî turkye] paş werçerxanî boçûnekanî oçelan le markîsîzmewe berew bîrokekanî prrodon [fêdralîzm û konfîdralîzm] û murî bukçîn [herewezîye abûrîyekan] bdeyn, ewa be aşkra le çalakî û le têrrwanînî kesekanda paşmaweyî desellatixwazîy û destebjêrîy û pawangerîy û takrrewîy pêşîney aydyalîstî û nasîwnalîstî û markisîstî debînîn. Eme ştêkî asayye, leberewey kesêk ke paş çendîn sall perwerdebûn û rahatin leser ser û xwarî pêkhatey rêkxistinî ramyarîy, ktupirr ya le maweyekî kurtda natwanêt destberdarî rahatin û goşbûn be rêsa nakomellayetîyekan wellabnêt, bellam asayî nîye, eger ewaney derkî roşintir û ezmûnî fretiryan heye, le ast ew hewlle naenarkîyaneda bêdenge û bêhelluyistî hellbêrn, çunke karnedanewe beranber her hewllêkî awa, rêge bo lebarbirdnî helî serhelldanî bzûtnewey komellayetîy naqûçkeyî azadîxwaz le wllatanî xorhellat û başûrda lebardekat.
Min dezanim û kardaneweyekî asayîşe, ke eger hawrrêyanêkî enarkîst ya çepekan le djî em pênase ya em wênakirdney min lebarey enarkîzmewe wek hzir û bzûtnewey komellayetîy, bwestnewe. Bellam merc nîye hemû kardaneweyekî kesanî dîke, nîşaney hellebûnî ême bêt. Dekrêt min lem barewe hellebim û xerîkî wrrênekirdin û xewnibînîn be dunyayekî xeyallîyewe bim, bellam min wek kesêk ke wek berencamî ezmûnekanî çepayetî xom be bîroke û bnema hizrîyekanî enarkîzm geyîştûm, natwanim ştêkî dîke wênabkem û hem astî bîrkirdnewe û xudhuşyarîym û hem selmandne ezmûnîyekanim le bwarî xebatî cemawerîyda bem serencamem degeyênin; eger enarkîstekan wek hzir û fîlosofî û çalakî xebatî komellayetîy û le hemû rûyekewe xoyan le karayî bzûtnewe û pêkhate ramyarîyekan danebrin, ewa serencam le dû eger zyatir nabêt : yekem, le heman xullgey ramyarîy hzir û bzûtnewe benaw soşyalîstîyekanî dîkeda desûrrênewe; duwem, wek ta êsta herçî hewll û koşşî bzûtnewekeye debête sermayey ramyarîy kesan û grup û rewte desellatixwaze benaw soşyalîstekan û serencam seryan le çaksazîy serwerîy çînayetîyewe derdeçêt, herwek çon le raperrînî 1917î rusyeda rûyda hewllî enarkîstîyaney komîte û sovyetekanî krêkaran û serbazanî yaxî, bû be sermayeguzarîy ramyarîy bo bolşevîkekan, ya ewey ke (komuney parîs) wek yekemîn ezmûnî xebatî enarkî awejûkrayewe û kra be şanazî ewaney ke ta dway têkişkanî komuneş lêy tênegeyîştin !
*********************************************
Kotayî zincîrey yekem : eger twanîm ew beşaney ke be srranewey erşîvî babetekanim le fewtanî wêb blagekanim [hejên (kurdiplanêt) , xemî nan û xewnî azadî (kurd bloger)] da, bedestibhênmewe, ewa le ayendeda wek zincîrey duwem ya tewawkarî em zincîreye deyanxeme berçawî xwêneranî azîz.
***********************************
Bo xwêndnewey beşî yekem, kirte leser em besterey xwarewe bke
Beşî yekem : http://wp.me/ppHbY-HN
Beşî duwem : http://wp.me/ppHbY-HY
Beşî sêyem : http://wp.me/ppHbY-If
Beşî çwarem: http://wp.me/ppHbY-IH
Beşî pêncem:http://wp.me/ppHbY-IK
Beşî şeşem: http://wp.me/ppHbY-Jb
Beşî hewtem : http://wp.me/ppHbY-Jm
Beşî heştem : http://wp.me/ppHbY-Jt
Beşî nohem: http://wp.me/ppHbY-JM
Beşî dehem : http://wp.me/ppHbY-JR
Beşî yazdehem : http://wp.me/ppHbY-K3
Beşî dwazdehem : http://wp.me/ppHbY-K7
Beşî syazdehem : http://wp.me/ppHbY-Kc
Beşî çwardehem: http://wp.me/ppHbY-Kh
Beşî pazdehem : http://wp.me/ppHbY-Kl
خهمی نان و خهونی ئازادی * http://hejeen.wordpress.com 